Woda ze studni: jak zlecić badanie i co zrobić z wynikiem
Woda ze studni bywa latami używana bez badania, bo „dziadek pił i żył”. Problem w tym, że skład wody zmienia się po każdej ulewie, po nawożeniu pola obok i po każdej awarii szamba w okolicy — a większość rzeczy, które mogą w niej być, nie ma ani smaku, ani zapachu, ani koloru. Badanie jest jedynym sposobem, żeby wiedzieć.
Kiedy badać
- przed pierwszym użyciem nowej studni i po każdym jej remoncie;
- po powodzi, podtopieniu albo dłuższej ulewie, gdy woda nagle zmętniała;
- gdy w domu pojawia się niemowlę — na azotany szczególnie;
- cyklicznie, nawet gdy nic się nie dzieje; częstotliwość ustal z laboratorium.
Gdzie zlecić
Badanie wykonuje laboratorium akredytowane lub laboratorium powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Zanim pojedziesz, zadzwoń i ustal trzy rzeczy: jaki zakres badania zamawiasz, jakie naczynie dostaniesz (do badania mikrobiologicznego musi być jałowe) i do której godziny przyjmują próbki danego dnia. Próbka pobrana wieczorem i przywieziona nazajutrz jest próbką bezwartościową.
Pobranie próbki — tu powstaje większość błędnych wyników
- Zdejmij z kranu sitko i wszystkie nakładki.
- Opal wylot kranu albo zdezynfekuj go zgodnie z instrukcją laboratorium.
- Spuszczaj wodę kilka minut, aż temperatura się ustabilizuje — chodzi o wodę z warstwy wodonośnej, nie o wodę stojącą w instalacji.
- Napełnij naczynie bez dotykania jego wnętrza i krawędzi, zakręć od razu.
- Opisz próbkę i wieź ją w chłodzie, najkrótszą drogą.
Opis próbki — to, czego laboratorium zwykle wymaga:
imię i nazwisko zlecającego
adres punktu poboru (miejscowość, numer posesji)
rodzaj ujęcia: studnia kopana / wiercona / wodociąg
data i godzina poboru
kto pobierałCo badać przy studni przydomowej
| Grupa | Co pokazuje | Typowe źródło problemu |
|---|---|---|
| Bakterie grupy coli, E. coli, enterokoki | zanieczyszczenie kałowe | nieszczelne szambo, gnojowica, martwe zwierzę w studni |
| Azotany i azotyny | spływ z pól i z zabudowy | nawożenie, bliskość gospodarstwa |
| Żelazo, mangan | przyczyna rdzawych osadów i smaku | skład geologiczny — zwykle nie zagrożenie, lecz uciążliwość |
| Mętność, barwa, zapach | stan ogólny i szczelność obudowy | napływ wód powierzchniowych |
| Twardość, pH, przewodność | wpływ na instalację i urządzenia | skład geologiczny |
Wartości dopuszczalne dla wody przeznaczonej do spożycia określa rozporządzenie ministra zdrowia — i to z nim, a nie z poradnikiem, laboratorium porównuje twój wynik. W sprawozdaniu przy każdym parametrze stoi wartość zmierzona i dopuszczalna; jeśli czegoś nie rozumiesz, laboratorium ma obowiązek wyjaśnić sposób wykonania badania.
Przekroczenie mikrobiologiczne nie zawsze znaczy, że studnia jest do zasypania. Najczęściej znaczy, że do środka wpada woda z powierzchni — czyli że problemem jest obudowa, pokrywa i opaska gliniana, a nie warstwa wodonośna.
Redakcja „Pulsu Jawornika”
Gdy wynik jest zły
- Nie pij i nie używaj do mycia zębów ani do mieszanek dla dziecka; do picia kupuj wodę butelkowaną do czasu wyjaśnienia.
- Obejrzyj studnię: szczelność kręgów, pokrywę, odprowadzenie wód opadowych, odległość od szamba i od wybiegu zwierząt.
- Usuń przyczynę, wykonaj dezynfekcję zgodnie z instrukcją i powtórz badanie — dopiero drugi wynik jest dowodem.
- Jeśli przyczyna jest poza twoją działką (np. nieszczelne szambo sąsiada), zgłoś sprawę do urzędu gminy — nadzór nad gospodarką ściekową na terenie gminy należy do jej zadań.
Trzeci punkt bywa pomijany i to on decyduje o wszystkim. Dezynfekcja bez usunięcia przyczyny poprawia wynik na kilka tygodni, po czym bakterie wracają tą samą drogą, którą weszły. Kolejność jest więc zawsze taka: najpierw obudowa i otoczenie studni, potem środek, na końcu powtórne badanie w tym samym laboratorium i w tym samym zakresie, żeby wyniki dały się porównać.